çay nasıl demlenir

İyi Çay Demlemenin Damak Çatlatan Sırları

Soğuğu ve sıcağı ile çay, ülkemizin zirai literatürüne 1930’larda giren, memlekette yetiştirilmeye oldukça geç başlanan ancak çok sevilen bir içecek. Kişi başı en çok siyah çay tüketen ülkeler sıralamasında 3.5 kilogram ile ilk Dünyada sırada yer alıyoruz. Tek bir “çay nasıl demlenir” yöntemi üzerinde çakılı kalmadan genel kabul gören, damak tadınıza uyacak tarifleri gruplandırmanın daha doğru olacağına inanıyoruz. 

Lezzetli Çay Nasıl Demlenir?

İyi çayın iyi ve kaliteli suyla yapılacağı hatırlayalım. Büyük şehirlerin musluk suyu ile çay yapmak, ısıtılmış veya bekletilmiş suyu kullanmak gurmeler arasında pek tercih edilmiyor. Suyumuzun lezzetine güveniyorsak bu maddeyi geçebiliriz. Demlemeden önce çayı yıkayalım mı yıkamayalım mı tartışması da yapılır durur. Çay demleme şampiyonasından ödüllü kişiler, çayın asla yıkanmaması gerektiğinin altını çiziyor. İyice kaynayan değil (buraya dikkat), üstü hafif hafif kıpırdayan su yani tam kaynama öncesinde tek bir noktadan yavaş yavaş dökülmeli. Özetle ilk görüş, oksijen ve minerallerini çoktan kaybetmiş kaynar suyu faşşş diye çaya boca etmeyin tezini savunmakta.. Uygun demleme sıcaklığı 70 derece!

Kahvede Çay Nasıl Demlenir?

Şu yaşıma kadar, “bir kahveye gittim, öyle lezzetli bir çay içtim ki..” diyebileceğim hiç bir cümlem ve anım olmadı. Dümdüz acı çay yahut ben kötü yerlere gittim bilemiyorum! Ustalar, belki çinko demlik, belki de yılların getirdiği alışkanlıklar ile el pratikliği kazanmış olabilirler. Demlik olarak yavaş ısınan ve ısıyı tutan porselen de öneriliyor bakır veya çinko demlikten şaşmayın diyenler de mevcut. Bakır çaydanlıkların 150 TL civarında olduğunu ekleyelim. Yani iyi bir çay makinesi ile bakır çay takımlarının fiyatları kafa kafaya. Ben olsam eski usulden şaşmam. Bakır demlik tercih edeceksiniz deterjanla yıkamayın rayihası bozulur gibi bir şehir efsanesi de var.


Demlendikten sonra çay 20-25 dakika içinde mutlaka tüketilmelidir. Çaylar nem konusunda son derece hassas olduğu için; hava almayacak koyu renkli bir kap içinde muhafaza edilerek en geç bir ay içinde tazesiyle değiştirilmeli. Bayatlamış çaylarda aktifleşen teinler ağızda acı bir tat bırakabiliyor. Bu yüzden acı ve bayat çaylar kesinlikle tüketilmeli.

çay demliyoruz

Çay Demlemede Su Seçimi

Su; çayın tadını doğrudan etkiler. Kar, buz hatta dolu tanelerini eriterek kaliteli çaya ulaşmak mümkün. Bunlara gök suyu deniyor. Eğer dağ sularına ulaşabilecek bir konumdaysanız bu sularla da harika çaylar yapılabiliyor. Nehirlerin kaynak kısımları da atlanmamalı!

O halde devam edelim:

Çayın acılığını aldığını iddia ederek demliğe tek kesme şeker atan da var, bergamut-Türk çayı karıştıran da, Seylan yani kaçak çay ekleyen de… Çay nasıl demlenir kısaca anlatan tarifler 7-8 tatlı kaşığı çay atın gibi kitabi bir ifade ile karşımıza çıkmakta. Kalabalıklara yahut tek kişiye çay yapılırken ölçüler değişebileceğinden en iyi terkibi demleye demleye siz keşfedeceksiniz. Ben; önce suyu demliğe koyuyor sonrasında çayı üstüne ilave ederek 7-8 dakikayı geçmeyen demleme süresi sonrasında çayımı içiyorum. Böylesine ikinci bir tarif var görüldüğü üzere… Bana göre demliğe kesinlikle kesme şeker atılmamalı. 

5 ya da 6 dakika geçtikten sonra üst kapağı kaldırıp çayın dibe çöküp çökmediğine bakabiliriz. Tavşan kanı çay, hazır olduğunu yüzeyde çay yaprakları görülmediğinde belli eder. 1-2 dakika daha bekledikten sonra çayımızı bardaklara alabiliriz.

çay nasıl demlenir

Vakti müsait olanlar için sondan bir önceki Kafkas usulü demleme yöntemini de paylaşalım. Bu yöntemde alt ve üstteki demliklere su konur, daha sonra üst demlikteki suya içilecek kadar çay konarak ateşte sabitlenir. Alttaki suyumuz kaynarken üstte bulunan çay da yavaş yavaş ısınmaya başlar ve yaklaşık olarak 25 dk. sonra içilebilecek demli çayımız hazırdır. Buna Erzurum usulü de denmekte. Afiyet olsun.

Bazı kimseler; çayın renginin tavşan kanı yani daha da kırmızı olması için kaynayan suya demlemeden önce (yarım çay kaşığından da az) karbonat ilave etmenin uygun olacağı görüşünü paylaşmış. Bu görüşe de katılmıyorum.

Takla aşırma denen çay demleme usulünde, su ile doldurulan çaydanlık kaynamaya bırakılır. Kaynadıktan sonra ocaktan indirilir. Fokurdama dinince üzerine kafi miktarda çay konur ve çaydanlık tekrar ocak üstüne konur ve çayın bir iki takla atması beklenir. Bundan sonra çaydanlığın ağzı bir kağıt ile tıkanır ve çaydanlık uygun bir bezle sarılarak tam bir demlenme için bir müddet beklenilir. Artık çayımız hazırdır.

10 Madde ile İyi Çay Nasıl Demlenir?

Farklı demleme ve kalite ipuçlarını, görüşleri toparladık, maddeleyerek dersi pekiştirelim:

  1. Kaliteli ve arıtılmış, kaynayıp beklememiş su kullanın!
  2. Kaliteli çaylar avuç içine alındığında leke bırakmaz!
  3. Kaynadıktan sonra altını kıs! Fokurdama durduğunda demleme ısısına ulaşırız.
  4. Demlerken suyu yüksek mesafeden hava ile temas edecek şekilde çayın üzerine dökün.
  5. Çayın kokusu sert ve genzi yakıcı olursa kalitesinden şüphe duymalısın!
  6. Çayın rengi koyu ve parlak, yaprakları bükük ve kıvrımlı olmalı.
  7. Ucuz toz çayları tercih etmemelisiniz.
  8. Kalite testi: → Bir bardak suya biraz çay attığınızda renk yavaşça değişmeli.
  9. Karanfilin başını ezerek demliğe ekleyebilirsiniz.
  10. Çay demleme süresince demliğin ucu tıkanırsa aroma içinde kalır.

Çay, 24 saat demlik demlik tüketilebilen neredeyse milli bir içeceğimiz olduğundan farklı görüşler de olabiliyor. Tek tek deneyerek siz ve sevdikleriniz için en doğru yöntemi bulabilirsiniz. Bu sunum, siyah çay yani Türk çayı üzerinden harmanlandı; yeşil çay, beyaz çay, meyve çayları veya bitki çaylarının süresi ve tarifleri çok daha farklıdır buraya lütfen dikkat edin!

black tea

“En İyi Çay Demleme Yarışması”nda birinciliği bulunan Aytül Turan, erittiği kar suyuyla çay demlediğini ve çok daha lezzetli bir çay elde ettiğini vurguluyor. Kendisi demlenme süresi ile ilgili şu bilgileri paylaşıyor:

 

Türk Çayı 15-20 dakika arasında demlenmeye bırakılmalıdır. İlk 15 dakikada kafein suya geçer, son 5 dakikada ise çayın molekül yapısının tamamı suya geçer. (tabi uçanları saymazsak) “Türk Siyah Çayının toplamda 20 dk demlenmeye ihtiyacı vardır.”

Anket de yapalım o halde; en iyi çay ekşi sözlük yazarlarına sorulduğu zaman farklı markalar öne çıkıyor. Çaykur’un 42 No’lu Tirebolu çayı, organik siyah çay ve kırmızı paketli tiryaki üst sıralarda! Paraya kıyabilirseniz; Ahmad Tea, Mahmood Tea ve İngilizlerin Twinings’i denenebilir ki bu çaylar da öne çıkmış. Az bilinen Akfa Çay da sanal dünyada sevilen çay markalarından.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Medya ve İletişim → Inter Star & Kanal 6 & Hür FM → Vatan Gazetesi → Turkcell → Bilge Adam → Boxer Dergisi → NTT Docomo → StarGrup - Şu sıralar Anadolu Üniversitesi Tarih bölümü öğrencisi. - BABA

7 Yorum

  1. Bir Çayyaş olarak yazdıklarınızı mutlaka deneyeceğim…

    Akşam yemeklerinden sonra içilen demli çayın keyfi bir başka olur.. Hele birde aylardan temmuz ise ve balkondaysak. 🙂 🙂

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.